یکی از مهم‌ترین دلایلی که ما در طاتا آکادمی برای دنبال کردن بحث تغذیه داریم بر می‌گردد به نقش اساسی تغذیه در سلامت و داشتن حس خوشایند به زندگی. یک یوگی علاوه بر این که تلاش می‌کند ذهن خودش را پالایش و تربیت کند و با انجام آساناهای یوگا به تعادل جسمانی‌اش اهمیت دهد، به خوبی می‌داند که بخشی از این تعادل ریشه در آداب و سبک تغذیه او دارد. 

علم تغذیه یوگی یا آیورودا که قبلا نیز در مورد آن صحبت کردیم، با آموزه‌های بی‌نظیری که برای ما فراهم کرده است، انتخاب یک روش تغذیه مناسب آسان می‌کند. در این مطلب قصد داریم مروری داشته باشیم بر اصول تغذیه یک یوگی که سبب می‌شود مسیر تعادل و بهتر زندگی کردن را طی کند. پس مثل همیشه همراه ما باشید.   


بایدها و نبایدهای تغذیه‌ای آیورودا

بر مبنای فلسفه یوگا و آیورودا، تغذیه نقش بسیار مهمی را در زندگی ما ایفا می‌کند. ما باید غذا بخوریم تا زنده بمانیم، نه این‌که زنده بمانیم تا غذا بخوریم. این یکی از اصول قابل تأمل در آیورودا است. البته مفهوم زنده ماندن از نظر آیورودا چیزی فراتر از نفس کشیدن صرف است. اگر نتوانیم به این گفته عمل کنیم، نمی‌توانیم مانند یک یوگی حقیقی، در راستای رسیدن به یک سبک زندگی سالم حرکت کنیم. 

در مراحل ابتدایی یوگا، شاید اصراری به انتخاب یک رژیم غذایی خاص نداشته باشیم؛ چرا که عمیقا باور داریم، نقطه شروع، نقطه بسیار مهمی است. اینجا یعنی دقیقا همین نقطه شروع است که نیروهای خیر و شر (این تعبیر حقیقتا برازنده این کشمکش درونی ما در این مرحله است) درون ما در تضادند: از یک طرف کشش نسبت به ایجاد تغییر داریم، از طرف دیگر، حس راحتی طلبی رهایمان نمی‌کند. بنابراین شروع باید به ساده‌ترین شکل ممکن صورت بگیرد.

 با این حال، هر چه در مسیر پیش می‌رویم و یوگا تبدیل به بخشی از سبک زندگی ما می‎شود، به وضوح در می‌یابیم که برای رفتن به مراحل بالاتر، ناگزیریم از برنامه غذایی مناسب‌تری پیروی کنیم. این رژیم غذایی سالم، با رژیم‌هایی که همه روزه در رسانه‌ها تبلیغ آن را می‌بینیم کمی متفاوت‌تر است. رژیم غذایی یک یوگی باید او را در انجام آساناها و هم‌چنین مراقبه بهتر و موثرتر یاری کند.

همان‌طور که بارها اشاره کردیم، یوگا تنها یک ورزش نیست بلکه یک سبک زندگی است که تغذیه بخش جدانشدنی آن است. در کلاس‌های آموزش یوگا همواره تأکید می‌کنیم، کسی که یوگا می‌کند باید تغذیه مناسب و مطابق با توصیه‌های یوگا داشته باشد. رعایت شش قانون زیر برای یک یوگی ضروری است: 

🍀 غذا باید سبک و مقوی باشد. به هیچ وجه در خوردن غذا نباید زیاده‌روی کرد. به عبارت دیگر، غذا باید دارای حجم کم (بخوانید کافی) و کیفیت بالا باشد. 

🍀 غذا را باید به‌صورت طبیعی و سالم مصرف کرد. شاید توصیف بهتری هم برای این مورد وجود داشته باشد، با این حال منظور از این توصیه این است که یوگی باید از مصرف کنسرو، رنگ‌های غذایی مصنوعی، غذاهای سرخ کرده، یخ‌زده، مانده، بیش از حد پخته شده خودداری کند و تا حد امکان غذای خانگی سالم مصرف کند. 

🍀 بهتر است تا جایی که امکان دارد، سبزیجات و مواد دیگر را به‌صورت تازه و خام یا نیم‌پز مصرف کرد. پختن طولانی مدت و با حرارت زیاد مواد مغذی و مفید غذا را از بین می‌برد.

🍀 در حد امکان رژیم غذایی خود را ساده نگه‌دارید و از تنوع غذایی بیش از حد پرهیز کنید. 

🍀نوشیدنی‌هایی که دارای الکل، کافئین و شکر زیاد است مصرف نکنید. 

🍀 مصرف گوشت را در رژیم غذایی خود به حداقل برسانید و سعی کنید برای تأمین پروتئین از لبنیات، تخم مرغ و حبوبات استفاده کنید.

تغذیه در یوگا و آیورودا


انوع غذا در یوگا از نظر طرز تهیه

در یوگا و علم آیورودا، غذاها از نظر طرز تهیه به دسته تقسیم می‌شوند:

  • تاماسیک
  • راجاسیک 
  • ساتویک

در ادامه توضیحات مختصری را در مورد هریک از سه دسته بالا ارئه کرده‌ایم که در شناسایی و طبقه‌بندی غذاهایی که مصرف می‌کنیم مفید خواهد بود.


تاماسیک

غذاهای تاماسیک، غذاهایی هستند که تاماس یعنی احساس سستی، تنبلی، افسردگی، غم و ناامیدی را در بدن افزایش می‌دهند. این دسته از غذاها شامل کنسروها، کمپوت‌ها، غذاهای در یخچال مانده، گندیده و فاسد، غذاهای تلخ، دودی، خمیر شده و غذاهایی که به آن‌ها مواد نگه دارنده اضافه کرده باشند هستند. بنابراین، خوراکی‌هایی مانند سوسیس و کالباس، پنیر پیتزا و انواع فست‌فودها، انواع چیپس، پفک، کیک و شیرینی‌های مصنوعی، جزو غذاهای تاماسیک محسوب می‌شوند.


راجاسیک

دسته دوم غذاهای راجاسیک نام دارند. راجا در زبان هندی به معنای پادشاه است و همان طور که از اسم آن مشخص است، شامل غذاهایی سنگین، شور و چرب و یا تند و تیز و به طور کلی محرک است. غذاهای راجاسیک حالت تهاجمی، خشم، حسد، رقابت جویی و ناآرام بودن را در افراد پدید می‌آورند. نوشابه‌های گازدار و انواع غذاهای چرب و سنگین و داغ و تند در این گروه جای دارند.


ساتویک

دسته سوم، غذاهای ساتویک یا طبیعی است که تغذیه سالم و مد نظر تغذیه یوگایی است. غذاهای ساتویک شامل غذاهای تازه و طبیعی خام یا آب پز و بدون افزودنی‌هایی مثل اسانس‌ها و یا نگه‌دارنده‌ها هستند. غذاهای ساتویک باعث سبکی و نشاط در ذهن و بدن می شوند و از این جهت برای یک یوگی بسیار مناسب‌اند. 


نکته مهم این است که هر ماده خوراکی می‌تواند در هر یک از این سه دسته قرار بگیرد و تنها به طرز تهیه و زمان مصرفش بستگی دارد. برای مثال سیب‌زمینی می‌تواند به صورت تاماسیک (چیپس) و یا راجاسیک (سرخ کرده) و یا ساتویک (آب پز) آماده و مصرف شود.

همان‌طور که در این مطلب و سایر مطالب مطرح شده در بخش تغذیه و آیوردا اشاره کردیم، تغذیه و رژیم غذایی برای یک یوگی مانند یک شمشیر دولبه است. اگر تغذیه مناسب باشد و در تنظیم رژیم غذایی از آموزه‌های آیورودا بهره گرفته شود، می‌تواند سیر به مراحل پیشرفته‌تر و بالاتر را برای یوگی تسهیل کند و اگر تمایل فرد به سمت غذاهای تاماسیک و راجاسیک بیشتر باشد او را از حرکت باز دارد. 

امیدواریم این مطلب مورد توجه شما قرار گرفته باشد و از نکات ارائه شده در این مطلب برای ارتقا ذهن و جسم‌تان بهره گرفته باشید.